Barré-akkoorden, en wanneer een capo ze vervangt

Wat een barré is

Bij een open akkoord worden sommige snaren ingedrukt en klinken de andere vrij. Een barré-akkoord drukt ze alle zes tegelijk in: de wijsvinger ligt plat over de hele toets en de andere drie vingers bouwen daarachter een greep. De platte vinger doet het werk dat de topkam doet bij een open akkoord, en daarom noemen spelers het een verplaatsbare topkam.

Dat is ook het voordeel. Een open E zit vast op E, maar dezelfde greep met een barré erachter kun je overal naartoe schuiven: barré op de eerste fret is een F, op de derde een G, op de vijfde een A. Twee goed geleerde grepen — de E-vorm en de A-vorm — geven je elk majeur- en mineurakkoord dat er is, in alle twaalf toonsoorten, zonder iets anders te leren.

• F
• Bm
• B
• F♯m

Waarom het moeilijk is, en wat het echt oplost

Bijna iedereen denkt eerst dat hij niet hard genoeg knijpt. Dat is bijna altijd fout, en harder knijpen levert tegelijk de pijnlijke hand en de zoemende snaar op.

Drie dingen lossen een zoemende barré op, in volgorde van hoe vaak ze het probleem zijn. Eerst de plek: de vinger hoort vlak achter het fretstaafje, niet midden in de fret, waar veel meer druk nodig is voor hetzelfde resultaat. Dan de vinger zelf — heel licht gerold op de buitenrand, de benige kant, in plaats van plat op het zachte kussentje, dat plooien heeft op precies de verkeerde plekken. Ten derde de duim, die laag en plat achter op de hals hoort, tegenover de wijsvinger, niet over de bovenkant gehaakt.

Zoemt het nog, kijk dan welke snaar het is. Het is bijna altijd de tweede of de derde, en die ligt bijna altijd onder een knokkelplooi — een probleem van plek, niet van kracht. Schuif de vinger een paar millimeter langs de fret en het is weg.

De capo

Een capo is een klem die alle snaren op één fret indrukt. Hij doet precies wat de barrévinger doet, blijvend, en voor een paar euro. Zet hem op de tweede fret en de gitaar is vanaf dat punt een gewone gitaar die twee halve tonen hoger is gestemd — elke open greep die je kent werkt nog en klinkt twee halve tonen hoger dan eerst.

Dat is de truc. Een nummer in F vraagt een F-barré. Maar F ligt één halve toon boven E, dus een capo op de eerste fret met een gewone open E-greep klinkt als een F. Het nummer in B♭, D♭ of F♯ dat eruitzag als een muur van barré-akkoorden wordt een nummer in G, C of D — grepen die een beginner in de eerste week leert.

• G
• C
• D
• Em

Wat de suggestie op een nummerpagina betekent

Als een nummerpagina capo fret 1 zegt en een reeks grepen noemt, is dat de uitkomst van een zoektocht, geen vuistregel. Elke fret van de eerste tot de zevende wordt geprobeerd; voor elke fret wordt de hele akkoordenlijst zoveel halve tonen omlaag getransponeerd, en de fret die de meeste grepen als open akkoorden overlaat, wint.

Als geen enkele fret beter is dan het nummer spelen zoals het staat, wordt er niets voorgesteld. En als de pagina zegt dat elke greep een open greep wordt, bedoelt ze precies dat — het nummer is van begin tot eind te spelen zonder één barré.

Eén ding verandert de capo niet: het nummer klinkt nog waar het altijd klonk. Een capo verschuift wat je handen doen, niet wat de luisteraar hoort. Wil je dat het nummer zelf verhuist — omdat het te hoog of te laag ligt voor je stem — dan is dat transponeren, en de toonsoort is het beginpunt.

Is dat valsspelen?

Nee, en de vraag verdient een duidelijk antwoord omdat ze veel mensen ervan weerhoudt er een te gebruiken. Een capo is geen kruk voor beginners — het is standaarduitrusting, en heel veel bekende opnamen zijn ermee gemaakt, soms omdat de grepen makkelijker zijn en net zo vaak omdat open snaren in een ongewone toonsoort een klank geven die je op geen andere manier krijgt.

De eerlijke kanttekening is dat een capo de barré niet voor altijd kan vervangen. Sommige nummers hebben akkoorden nodig waar de capo niet bij kan, en de barré is ook de poort naar het bewust verplaatsen van grepen over de hals. Gebruik de capo om vandaag muziek te blijven maken, en oefen daarnaast vijf minuten per dag de F. Het komt, en het komt ineens.