Hoe je een akkoorddiagram leest

Het raster is een gitaarhals, rechtop gezet

Draai een gitaar zo dat de kop naar het plafond wijst en kijk er recht tegenaan: dat is het plaatje. De zes verticale lijnen zijn de snaren, de dikste links, de dunste rechts — lage E, A, D, G, B, hoge E. De horizontale lijnen zijn de frets, de metalen staafjes dwars over de hals.

De dikke lijn bovenaan is de topkam, waar de toets ophoudt en de snaren naar de stemmechanieken lopen. De ruimte vlak onder die dikke lijn is dus de eerste fret, de volgende de tweede, enzovoort. Wordt een akkoord verder op de hals gespeeld, dan laat het diagram de topkam weg en zet er een klein cijfer naast de bovenste fret, dat zegt naar welke je kijkt.

• C
• G
• D

Stippen, en de cijfers erin

Een stip betekent: druk deze snaar hier in. Staan er twee stippen op dezelfde fret, dan houd je twee snaren tegelijk vast, en daar moet een vinger plat over beide liggen — dat is een barré, en die heeft een eigen les.

Het cijfer in een stip zegt welke vinger je gebruikt: 1 is de wijsvinger, 2 de middelvinger, 3 de ringvinger, 4 de pink. Het is eerder een suggestie dan een regel, maar wel een goede. De vingerzettingen hier laten je hand in de beste positie voor het akkoord dat waarschijnlijk volgt; een eigen vingerzetting werkt vaak voor één akkoord en gaat mis bij de wissel naar het volgende.

Boven de topkam: O en X

Een klein rondje boven een snaar betekent: speel hem open — sla hem aan, maar druk niets in. Open snaren geven de beginnersakkoorden hun klank, en daarom klinken C, G, D, E, A en hun mineurs zoveel voller dan een barré-akkoord in dezelfde toonsoort.

Een kruisje betekent: speel die snaar helemaal niet. Bij C majeur staat er een kruisje op de laagste snaar: sla je hem aan, dan voeg je een basnoot toe die het akkoord niet wil. Op tempo heb je geen tijd om erover na te denken, dus leer het akkoord met de demping erbij — de zijkant van een grijpende vinger tegen de snaar is meestal genoeg.

Hetzelfde akkoord, op een klavier

Zet de instrumentschakelaar bovenaan deze pagina om en elk diagram wordt een klavier. Hier is geen vingerzetting te leren en zijn er geen snaren te vermijden: de gekleurde toetsen zijn de noten, en je drukt ze samen in.

Een klavierdiagram is het eerlijkste beeld van wat een akkoord werkelijk is. Een majeurdrieklank bestaat uit drie noten — een grondtoon, een noot vier halve tonen erboven en één zeven halve tonen boven de grondtoon — en op een klavier zie je ze alle drie en kun je de afstanden tellen. Op een gitaarhals liggen diezelfde drie noten verspreid over zes snaren, in een volgorde die meer te maken heeft met hoe een gitaar gestemd is dan met het akkoord zelf.

Daarom laat een gitaardiagram ook vaak meer stippen zien dan het akkoord noten heeft. Een C majeur op zes snaren speelt dezelfde drie noten nog eens in andere octaven. De herhaling voegt niets toe behalve volheid, en dat is precies waar een gitaar voor is.

• Am
• F
• Em

Eén akkoord, veel grepen

Een diagram toont een manier om een akkoord te spelen, niet de manier. Er zijn minstens vijf plekken op de hals voor een G majeur en ze zijn allemaal goed; de greep die hier getekend is, is die waar de meeste spelers het eerst naar grijpen en die het dichtst bij de opname klinkt.

Naarmate je verder komt, ga je er bewust tussen kiezen — een greep dicht bij de topkam om de open snaren, een verderop omdat je hand daar al is, een die een bepaalde noot bovenop houdt omdat de melodie daarop rust. Dat is arrangeren in plaats van lezen, en het begint op het moment dat je het diagram niet meer nodig hebt.

Ze in de maat lezen

Een pagina vol diagrammen vertelt je de grepen, maar niet wanneer je wisselt. Daar is de baan op een nummerpagina voor: de akkoorden schuiven langs een afspeelstreep in de volgorde en met de afstand waarin ze echt gespeeld worden, het huidige akkoord is groot getekend, en het volgende wordt aangekondigd met een aftelling zodat je hand al beweegt voordat je het hoort.

De nuttige manier om een nieuw nummer te oefenen is het één keer op volle snelheid te laten spelen zonder de gitaar aan te raken, met alleen je ogen op de baan, tot je voelt waar de wissels vallen. Pak dan pas het instrument. Bijna iedereen die met een nummer worstelt, worstelt met het moment van de wissel en niet met de greep.